"Nhìn mặt đừng đặt hình dong"

"Trông mặt đã đặt hình dong" - Sai lầm trong những sai lầm ở một câu nói chính là tạo ra một cuộc cách mạng câu nói - nghĩa là càng nhiều người nghĩ và nói giống như vậy sẽ tạo ra những hiệu ứng dây chuyền nghĩ và nói như vậy tiếp theo. Một khi đã như vậy, những ảnh hưởng của nó sẽ ăn sâu vào trong suy nghĩ. Một khi đã ăn sâu vào trong suy nghĩ rất dễ để một người đưa ra một quyết định theo cảm tính hay một phản ứng tức thời từ cơ thể. Điều đó thật nguy hiểm. Bởi đó không còn là một phán đoán mang tính lý trí nữa.

Khi người ta đúc kết ra một câu nói như thế. Hẳn phải có cái lý của nó. Không phải vì ngẫu nhiên người ta lại nói "trông anh này như phường trộm cắp" hay đại loại như "hắn giống kẻ côn đồ". Rõ ràng vẻ bề ngoài của anh chàng đó có cái gì khiến người ta liên tưởng tới những hạng người như vậy. Chẳng hạn như người ta thường thấy phường trộm cắp có ánh mắt liếc trước, liếc sau, hay kẻ côn đồ thì trông rất dữ dằn, hình săm đầy người, tóc xanh, tóc đỏ hoe hoe, giọng nói thì ồm ồm, bước đi khệnh khạng...Vậy ở đây sẽ có bao nhiêu người trông mặt có thể bắt hình dong một người như vậy. Hẳn là không ít người đang có suy nghĩ ấy. Vâng ! đấy là cái lý của bạn, cái lý về cái vẻ bề ngoài có thể cân đong, đo đếm phẩm chất của một con người. Hẳn bạn cũng đã từng nghe qua câu : "Nhìn cái mặt đã thấy ghét". Cái mặt người ta trông thế nào mà lại ghét đến vậy. Phải chăng vì quá xấu xí? Phải chăng vì khuôn mặt đó không tạo ấn tượng tồi tệ với bạn ? Phải chăng khuôn mặt ấy giống những tên du côn mà bạn đã từng gặp đâu đó? Dù là gì đi chăng nữa thì cũng có rất nhiều người trông đó đã đặt được "hình dong". Phải vậy không nào?

Đó là những cái lý rất thuyết phục từ những suy nghĩ rất thuyết phục. "Chưa thấy đã ghét, nhìn càng khó ưa".
Vậy khi thấy một ai đó trông rất đường hoàng, lịch sự, nói năng nhỏ nhẹ, bước đi thong thả, tướng mạo bảnh trai...Bao nhiêu người ở đây sẽ nghĩ "con người ấy hẳn là tốt"? Chắc cũng sẽ không ít người đang nghĩ vậy. Rõ ràng lại có cái lý trong những cái lý của con người để nhận định con người ấy hoàn toàn tốt. Người tốt thường trông rất hiền, lịch sự, nhã nhặn phải không nào? Nhưng liệu qua đó có thể nhìn sâu thẳm cái "bản chất" của một con người.

Trong xã hội, một con người không thể nhìn qua vẻ bề ngoài để đánh giá phẩm chất bên trong - cho dù là tốt hay xấu. Một thanh niên "cạo" chọc đầu đi ngoài đường sẽ khiến không ít người khiếp sợ, né tránh. Nhưng mấy ai biết được anh ấy vừa trải qua một đợt xạ trị ung thư. Một cô gái mới độ tuổi thiếu niên bồng con ngoài chợ, đã không ít người nghĩ rằng cô gái ấy là phường hư hỏng. Nhưng mấy ai biết được rằng cô ấy bị kẻ xấu hãm hiếp. Vâng, xung quanh cuộc sống chúng ta có không ít những điều chúng ta không thể biết và không thể ngờ tới. Đẹp nhưng tâm hồn liệu đã đẹp? Vẻ bề ngoài không thể đoán được tính cách bên trong của một con người. Nguyễn Đức Nghĩa, Lê Văn Luyện - kẻ thì khuôn mặt hiền lành, đứa thì từng được hàng xóm khen ngợi - nhưng những hành động thú tính mà chúng gây ra khiến người đời ai cũng nguyền rủa.

Mới đây trên báo kenh14 có đăng thông tin về một nữ sinh viên với tiêu đề "Thành tích học tập "khủng" của nữ sinh xinh xắn có... 6 hình xăm". Theo bạn nữ này thì hình xăm để thể hiện một ý nghĩa riêng của cô chứ không phải là đua đòi. Rất nhiều bình luận với những lời tán tụng từ độc giả tới nữ sinh viên này khi biết đến kết quả học tập khủng của cô.

Rõ ràng, nhìn mặt mà đặt hình dong chỉ đơn giản là một câu nói mang tính chất tham khảo. Việc “trông mặt mà bắt hình dong” không có nghĩa là bạn trông mặt để đoán phẩm chất một ai đó, mà đơn giản nó chỉ là cách nhìn nhận vấn đề ngay từ ban đầu để giúp bạn có những quyết định sáng suốt hơn trong giao tiếp, tránh những điều đáng tiếc xảy ra. Không thể lấy đó để làm thước đo phẩm chất của một con người. Xấu người nhưng đẹp nết cũng có rất nhiều - đẹp người nhưng tâm địa hẳn cũng không ít. Chẳng thể nào đánh giá một con người chỉ qua vẻ bề ngoài.  Đừng vì lớp áo bên ngoài mà đánh giá sai khả năng của một con người. Chỉ khi nào tiếp xúc thật nhiều, thật sự hiểu một người qua hành động, việc làm bạn mới nên đánh giá một con người theo cách của riêng mình - có thể lúc này sẽ đúng trên 90%.